Marilyn’s World

Μεγάλο μέρος της ισορροπημένης ψυχολογίας του σκύλου είναι η κατανόηση της αγέλης, η σημασία της για τον σκύλο και πώς μπορείτε να την αναπαράγεται στο σπίτι. Δυστυχώς είναι ένα θέμα που είναι πολύ παρεξηγημένο ακόμα και από επαγγελματίες του χώρου και οι επιπτώσεις σοβαρές για τα σκυλιά μας.
Στην φύση η αγέλη έχει από 4 έως και 40 λύκους/σκυλιά και έχει εξελιχθεί ως αποτελεσματικό σύστημα επιβίωσης έπειτα από χιλιάδες χρόνια εξέλιξης. Η δομή της και ο τρόπος που λειτουργεί είναι μοναδική στο βασίλειο των ζώων και άκρως αποδοτική. Λειτουργεί, λοιπόν, σαν μία ομάδα όπου ο κάθε σκύλος έχει ως κύριο στόχο την επιβίωση της αγέλης του. Η αποδοτικότητα της αγέλης οφείλεται στην ανεπτυγμένη επικοινωνία μεταξύ τον μελών και στην τήρηση αυστηρών κανόνων.

Η επικοινωνία
Τα σκυλιά επικοινωνούν με διάφορους τρόπους:

1. Την οπτική επαφή
2. Την γλώσσα του σώματος
3. Την όσφρηση
4. Την τηλεπάθεια

Εάν δεν κατανοούμε πολύ καλά όλους αυτούς τους μεθόδους επικοινωνίας τότε σίγουρα μας ξεφεύγουν πολλά από τα καθημερινά τους μηνύματα.

Όλα τα παραπάνω χρησιμοποιούνται για την άκρως λεπτομερή και αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των μελών μιας αγέλης αλλά και για ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ξένων σκύλων. Ο σκοπός της εξέλιξης τόσο περίπλοκης επικοινωνίας είναι για να γίνετε διάλογος μεταξύ των μελών για:

1. την απόκτηση φαγητό
2. τις προθέσεις των μελών
3. την απόκτηση καταφύγιου
4. την σεξουαλική πράξη
5. το παιχνίδι
6. την τήρηση της ιεραρχίας και των κανόνων της αγέλης

Η ιεραρχία
Χωρίς την ιεραρχία δεν θα υπήρχε αγέλη και έτσι δεν θα υπήρχαν λύκοι όπως τους ξέρουμε σήμερα. Είναι το βασικότερο στοιχείο στην βιολογία τους και έτσι και το πιο σημαντικό κομμάτι για την επιβίωση τους. Είναι και το κομμάτι που τους λείπει σήμερα στις ανθρώπινες αγέλες τους. Παραμελώντας, ή παρεξηγώντας, το κομμάτι αυτό στερούμε στον σκύλο μας την φύση του.

Η αγέλη, λοιπόν, έχει έναν αρχηγό και μία αρχηγίνα (το α-ζευγάρι) και αυτοί είναι οι υπεύθυνοι για τα υπόλοιπα μέλη. Σε αυτούς πέφτει το βάρος της επιβίωσης των μελών οπότε τα σκυλιά αυτά είναι και το πιο δυνατά, γερά, και εξελικτικά τα πιο ικανά για να προσέξουν την αγέλη τους. Οπότε είναι τα μόνα σκυλιά που θα αναπαραχθούν διότι μόνο το πιο ικανό DNA πρέπει να αναπαραχθεί για να εξασφαλιστεί το μέλλον της αγέλης διότι τα κουτάβια τους έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να έχουν ηγετικές ικανότητες. Τα υπόλοιπα μέλη είναι υποταγμένοι στο ζευγάρι αυτό. Για να υπάρξει όμως ομαλή συμβίωση ανάμεσα στους ακολούθους επικρατεί ιεραρχία και μεταξύ τους. Έτσι διατηρείται η ισορροπία της αγέλης. Η συναναστροφή μεταξύ κυρίαρχου και ακόλουθου είναι πολύ τελετουργική και υπάρχουν αυστηροί κανόνες. Αν δεν τηρηθούν αυτοί οι κανόνες το τίμημα είναι σοβαρό και μπορεί να οδηγήσει σε μάχη και τραυματισμό.

Η ανθρώπινη αγέλη
Ποιοι είναι οι κανόνες τις ανθρώπινης αγέλης των σκύλων μας όταν ο ιδιοκτήτης δεν έχει ιδέα για την φύση του σκύλου του; Οι επιπτώσεις για τα σκυλιά μας;

Ενώ το σκυλί είναι προγραμματισμένο να έχει δομή και κανόνες στην ζωή του αυτά ξεγράφονται και σαν άνθρωποι πρώτα δίνουμε αγάπη άνευ όρων και έπειτα μπαίνουμε στην διαδικασία να πειθαρχήσουμε και να εκπαιδεύσουμε τα σκυλιά μας ενώ θα έπρεπε να γίνεται το αντίθετο. Πρώτα χρειάζονται την δομή της αγέλης τους, έπειτα κανόνες και πειθαρχεία και τέλος, σαν επιβράβευση πλέων, έρχεται η αγάπη.

Τα περισσότερο σκυλιά που δεν έχουν δομή στην ζωή τους είναι συγχυσμένα, υπερκινητικά, με κυριαρχικές τάσεις.

Η απόκτηση της χαμένης αρχηγίας και η ισορρόπηση των σκύλων μας
Πρέπει να μπαίνουν κανόνες από την στιγμή που το κουτάβι μπει στο καινούργιο του σπίτι. Κανόνες που να μιμούνται τις τελετουργίες που θα γινόντουσαν μεταξύ κυρίαρχου και ακολούθου μιας αληθινής αγέλης. Απομονώνοντας κάποια βασικά στοιχεία της καθημερινότητας μιας αγέλης και αναπαράγοντας τα για τα σκυλιά μας μπορούμε να φέρουμε την φύση τους πιο κοντά σε αυτά.

Τα βασικά στοιχεία είναι:

1. Το ύφος του αρχηγού που πρέπει να έχει ο ιδιοκτήτης και η σωστή χρήση της γλώσσας του σώματος έτσι ώστε να του περάσει τα σωστά μηνήματα χωρίς να προκαλεί τον σκύλο του.
2. Τα όρια μέσα στο σπίτι:

• Που θα κοιμάται
• απαγορευμένα σημεία του σπιτιού :

- οι κρεβατοκάμαρες

- καναπέδες και κρεβάτια

• Η συμπεριφορά των επισκεπτών πρέπει να είναι και αυτή η ανάλογη
• Ο σεβασμός του προσωπικού χώρου του ιδιοκτήτη
• Οι καλοί τρόποι και η εντολή “κάτσε”
• Το φαγητό και το σωστό σερβίρισμα του
• Η σωστή επιστροφή του ιδιοκτήτη  στο σπίτι και η συμπεριφορά του προς τον σκύλο
• Η σωστή βόλτα

Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία αλλά είναι σημαντικό να λάβετε υπόψην πως η κάθε περίπτωση και ο κάθε σκύλος είναι διαφορετικοί.

Πρέπει να αφήσουμε πίσω μας την ιδέα ότι τα σκυλιά δεν σκέφτονται και ότι απλά είναι πλάσματα τα οποία αντιδρούν στα εξωτερικά ερεθίσματα σαν να είναι ρομπότ. Η αλήθεια απέχει πολύ. Τα σκυλιά σκέφτονται και πολλές φορές είναι ικανά να μας την φέρουν κιόλας!

Παρ’ όλα αυτά τα σκυλιά μας δεν μιλάνε λεκτικές γλώσσες και αυτό για πολλούς επιστήμονες είναι κριτήριο για την συνειδητότητα και την ικανότητα σκέψης. Η ικανότητα τους στις γλώσσες είναι περιορισμένη στην κατανόηση ήχων κάποιων λέξεων μας.

Έρευνες έχουν δείξει πως τα σκυλιά σκέφτονται με εικόνες φτιαγμένες από τις αισθήσεις τους. Δηλαδή εικόνες οπτικές, οσφρητικές, και ακουστικές. Την ικανότητα αυτή την έχουμε και εμείς οι άνθρωποι. Αν σκεφτείτε ένα αγαπημένο τραγούδι δεν το ακούτε στο μυαλό σας; Αν σκεφτείτε το αγαπημένο σας φαγητό δεν σας τρέχουν τα σάλια διότι μπορείτε να το γευτείτε; Έτσι και τα σκυλιά. Αν αργήσουμε μια μέρα να γυρίσουμε σπίτι μας και τους λείψουμε υπερβολικά διότι είναι και αυτά κακομαθημένα μπορεί η ανησυχία αυτή να βιώνεται με εικόνες στο μυαλό τους. Μπορεί εκείνη την ώρα να ‘δουν’ κάποιες κοινές μας δραστηριότητες πχ στρώνουμε το κρεβάτι, φτιάχνουμε τα CD,  βάζουμε τα παπούτσια μας πριν φύγουμε κτλ στο μυαλό τους και στην προσπάθεια να συσχετιστούν με εμάς κάνουν αναπαράσταση των δραστηριοτήτων μας και έτσι γυρνώντας βρίσκεται το κρεβάτι αναμπουμπουλιασμένο, τα CD σκορπισμένα σε όλο το πάτωμα, τα παπούτσια μασημένα κτλ.

Σκεφτείτε ένα κουτάβι. Έχει συνηθίσει να έρχονται οι ιδιοκτήτες του σπίτι μια συγκεκριμένη ώρα από την δουλειά τους. Εκείνη μόλις μπαίνουν του κάνουν υπερβολικές αγάπες και παιχνίδια όπου το κουτάβι ενθουσιάζεται και αναμένει αυτήν την στιγμή όλη μέρα. Έρχεται η μέρα που οι ιδιοκτήτες του αργούν. Εκείνο περιμένει…………… τι να σκέφτεται; Πιθανό να ακούει βήματα έξω από την πόρτα  ή ακόμα να βλέπει την πόρτα να ανοίγει. Όμως τίποτα από αυτά δεν συμβαίνουν στην πραγματικότητα οπότε συγκρούεται το τι είναι πραγματικό και το τι θα ήθελε να γίνεται και αυτό προκαλεί απογοήτευση, σύγχυση, και εν τέλη ανεβασμένη αδρεναλίνη που τον κάνει να στραφεί σε κάποιο αντικείμενο που θα φέρει τον ιδιοκτήτη του πιο κοντά, πχ περιοδικό που διάβαζε ο ιδιοκτήτης το πρωί που έχει ακόμα την μυρωδιά του ακόμα επάνω και ικανοποιείτε με το να επεξεργάζεται την μυρωδιά του ιδιοκτήτη του. Βέβαια κοινωνικά δεν έχει ικανοποιηθεί το κουτάβι μέχρι που εμφανίζεται ο ιδιοκτήτης του. Ξεκινάει και πάλι η τελετουργία χαιρετισμού ώσπου βλέπει ο ιδιοκτήτης το φαγωμένο περιοδικό. Έξαλλος το σέρνει το κουτάβι στο σημείο της ζημιάς και η του τρίβει την μούρη στα απομεινάρια του περιοδικού ή τον χτυπάει με αυτό!!!!!!

Το αποτέλεσμα….. ένα απόλυτα συγχυσμένο κουτάβι με δυο διαφορετικές εντυπώσεις του ιδιοκτήτη του.

Η εκμάθηση
Τα σκυλιά μαθαίνουν με τον στιγμιαίο συσχετισμό. Πρέπει δηλαδή δύο πράγματα πχ το μάλωμα και μία λάθος συμπεριφορά, να γίνουν ταυτόχρονα για να μπορεί να καταλάβει ο σκύλος ότι μαλώνετε για την συγκεκριμένη πράξη και όχι μία ώρα αργότερα όπως συνηθίζεται. Το ίδιο ισχύει και με την επιβράβευση (Pavlov and Conditioning).